Ríkið leggst gegn nafnbreytingum

Ég má eignast jafn mikið af börnum utan hjónabands og ég mögulega get. Með jafn mörgum konum og ég get komist yfir.

Lögin taka ekki í taumana. Sama hversu fátækur ég er. Sama hversu giftur ég er. Sama hversu mörg börnin verða. Sama hversu þreyttur ég verð á barnaskaranum.

Ísland er dásamlegt.

Ríkið segir aldrei: Heyrðu vinur, þetta er ekki skynsamlegt. Nú er nóg komið. Hættu þessu á stundinni! Upp með buxurnar.

Ríkið meira að segja hjálpar mér við þetta og selur mér viskí og vín til þess að drífa mig áfram. Ekki veitir af allri hjálp sem ég get fengið.

Hinsvegar eru skynsamar konur sem koma í veg fyrir þetta. Ekki ríkið, nota bene. Þær segja hingað og ekki lengra! (Ég sem hélt að þær hefðu komið með syndina í heiminn?! Fyrir margt löngu reyndar. Kannski eru þær búnar að gleyma því? Eða eru að bæta upp fyrir það?)

Jæja. Þá er það komið á hreint. Ríkið gefur mér lausan taum í þessum efnum og selur mér drifkraftinn. En sjálfráða konur, margar hverjar skynsamar, segja nei.

Mjög gott.

Ég styð þær heilshugar.

Ábyrgð foreldra er mikil. Börn verða ekki sjálfbjarga fyrr en eftir og lon og don. Áratugi. Það er ekki hægt að skila þeim. Ég er nokkuð viss um það. Í mesta lagi er hægt að senda þau í sumarbúðir í fáeina daga.

Úff.

Aftur á móti telur ríkið nauðsynlegt að setja okkur borgurunum skorður um hversu oft við megum skipta um nafn hjá Þjóðskrá: Er það einu sinni – nema sérstaklega standi á.

Ég má sem sagt ekki einu sinni breyta nafninu aftur í fyrra horf – sjái ég eftir breytingunni.

Af hverju ekki?

Ekki er verið að ræða um kennitöluflakk heldur nafnbreytingu.

Þar höfum við það: Valkvíði er nánast ólöglegur. Við megum ekki skipta oftar en einu sinni um skoðun um eigið nafn.

En hvað er mannlegra en að skipta um skoðun?

Þessar upplýsingar gera mig fjári stressaðan fyrir það ábyrgða hlutverk að nefna barn. Það er mun endanlegra en ég gerði mér grein fyrir.

Best að byrja að undirbúa sig!

Ég mun ekki sofa næstu mánuðina. Samt er barn ekki á leiðinni.

Mamma hefði stoppað Sókrates

Mamma hvetur mig daglega til þess að finna mér eiginkonu. En hún er ekki til í hvaða bimbó sem er. Nei, mamma segir mikilvægt að vanda valið vel. Þetta er henni hugleikið. Ég get skilið það: Mamma þarf að umgangast spúsuna – fara með henni í bíó og svona.

Mamma hefði til dæmis aldrei samþykkt kvonfangið sem forngríski heimspekingurinn Sókrates valdi sér. (Væri hann sonur hennar. Eða ég vona ekki!)

Aftur á móti hefði hún dáðst að jákvæðni hans í garð ótemjunnar Xanþippu. Móðir mín kann vel að meta jákvætt fólk.

Sókrates sagði einfaldlega:

„Þegar reiðmennirnir geta haft taumhald á göldustu folunum, verður þeim leikur einn að ráða við hina; og geti ég komizt af við hana Xanþippu, ætti mér að vera vorkunnarlaust að láta mér semja við aðra menn.“

Blogg breytir sumum í bjána

Mikið hefur verið rætt og ritað um blessað bloggið. Það hlýtur að segja manni að það sé nokkuð áhrifamikið.

Margir bloggarar virðast hins vegar ekki átta sig á að orðum fylgir ábyrgð. Það á sérstaklega við þegar einhver hlustar. (Jafnvel þó það sé ekki endilega tekið mark á viðkomandi.)

Þetta á líka við þá sem eru þaulvanir þjóðfélagsumræðunni. Eins furðulega og það nú hljómar.

Sigurður Már Jónsson, aðstoðarritstjóri Viðskiptablaðsins, skrifaði í blaðið sl. fimmtudag:

„Í lokin langar mig svo að nefna skrif margra fyrrverandi fjölmiðlamanna á netinu sem hafa tekið upp það sem mætti kalla glefs. Margir virðast þeirrar gerðar að þeir nenna ekki lengur að eltast við einhverja hlutlægni, vega og meta sjónarhorn eða yfir höfuð gera það sem þeir þó reyndu að gera þegar þeir voru blaðamenn. Þannig virðist miðillinn hafa sigrað þá.“

Við þessi skrif vil ég bæta:  Ekki breytast í bjána.

Það er ekki að ástæðulausu sem blogg hefur neikvæðan stimpil á sér.

Ekki er ég að biðja skríbentana að halda í heiðri fjórðu reglu rithöfundarins Earnest Hemingway í skrifum: Vera jákvæður, ekki neikvæður.

Nei.

Bara – ekki verða ykkur til skammar. Og þar með á tíðum eitra umræðuna. Við eigum nefnilega öll hlut í umræðunni. Hún er einhverskonar drykkjaból okkar allra. Það er mikilvægt að halda því í góðu ásigkomulagi.

Kaninn á ágætis orðatiltæki sem á mögulega vel við: Don’t shit where you eat.

Hverjum hefði dottið í hug að það gæti verið ágæt að hafa það í huga áður en stungið er niður penna?

Skörp amma

Það er eitthvað heillandi við það að amma einhvers ber skynbragð á Internetið, sem er nú nokkuð nýmóðins apparat.

Svona alvöru amma, sem maður gæti ímyndað sér að bjóði barnabörnunum heim til sín í pönnukökur um helgar.

Sjáið:

„Svo hef ég tekið eftir að það er ákveðin vinsemd á Facebook sem ég hélt að væri ekki. Þar tíðkast ekki þessi óþverri eins og er á blogginu.“

Þetta sagði amman Jóhanna Kristjónsdóttir í Fréttablaðinu 15. ágúst.

Ég hafði ekki leitt hugann að þessu áður en þetta er hárrétt athugasemd. Andrúmsloftið á Facebook er mun betra en á bloggsíðum.

Sömu sögu má segja af öðrum samfélagsvef, Twitter.

Félagslegt taumhald Internetsins

Internetið er stórvarasamt!

Maður þorir vart  orðið að fara út fyrir hússins dyr án þess að vera sæmilega vel til hafður og allt að því allsgáður  – af hættu við það að fregnir af því, myndir eða jafnvel myndbrot flæði um Internetið. Vafalaust mörgum til ánægju.

Okey. Í sannleika sagt sýnir enginn mér svo mikinn áhuga eða skepnuskap.
(Heimspekinemum er ekki sýndur mikill áhugi.) Aftur á móti eru ekki allir í sömu stöðu og ég.

Þrjú dæmi -misalvarleg – koma mér strax til hugar.

Það nýjasta er myndband á Youtube af þingmanninum Sigmundi Erni Rúnarssyni, hvar hann er bersýnilega undir áhrifum áfengis í ræðustól Alþingis, seint að kvöldi sl. fimmtudags.

Fyrir tíma Youtube hefði hann líklega getað komist upp með þetta, þ.e. að fáir hafi frétt af þessu.

Allavega virðast fjölmiðlar ekki hafa sýnt ástandi þingmannsins í vinnunni mikinn áhuga.  (DV.is er eini miðillinn sem ég hef séð benda á myndbandið.)

Myndavél vaktar ræðustól Alþingis og sjónvarpar því sem þar gerist, því finnst mér ekkert óeðlilegt við að svona „tækifæri“ sé gripið og myndbönd sem þetta rati á Internetið.  Það er ekki verið að reyna góma þingmennina í bólinu. Þeir vita allir af myndavélinni. Hún er beint fyrir framan þá þegar stigið er í pontu í vinnunni.

Annað nýlegt dæmi er að bloggara misbauð hvernig Range Rover jeppa í eigu fjárfestingafélagsins Eyris var lagt ólöglega við Laugardalshöllina og tafði þannig fyrir umferð þegar skráning var í Reykjavíkurmaraþon  um liðna helgi. Sagði bloggarinn Kristinn Jón Arnarson hafa upplýsingar um að Árni Oddur Þórðarson, forstjóri fyrirtækisins, brúki bifreiðina dagslega, en vissi ekki hvort hann var ökumaðurinn umrætt skipti.

Kristinn sagði frá því að honum bárust upplýsingar um eiganda jeppans eftir að hafa birt myndir af stöðubrotinu á Twitter og Facebook, því næst bloggaði hann um atvikið.

Og þriðja dæmið um að ýmsar upplýsingar leka á Internetið  vegna þess að fólki misbýður: Kynning um stærstu lánveitingar Kaupþings rétt fyrir bankahrun og birtist á lekavefnum Wikileaks í sumar.

Nánast allir eru á Facebook, því dreifast hlekkir á hinar og þessar síður manna á milli ansi hratt, að minnsta kosti þegar efnið er krassandi. Mun hraðar en þegar fólk dreifði efni upp á gamla mátann; með tölvupósti.

Félagslegt taumhald, með aðstoð Internetsins, er að mörgu leyti ágæt. Spurning um að passa sig?

Tek Viðskiptablaðið á orðinu

Það er ekki oft sem fjölmiðlar mæla með því að fólk segi ekki skoðanir sínar opinberlega.

Fjölmiðlar eru jú samansafn staðreynda og skoðana.

Þeir væru hvorki fugl né fiskur ef enginn segði neitt við þá.

Og fjölmiðlamenn vilja gjarnan að fólk segi sem mest – alla söguna.

Eða það hélt ég.

Viðskiptablaðið, sem er 15 ára gamalt og þekkir því slíkan rekstur betur en ég, segir hinsvegar í dag:

„Það fer best á því að menn hafi skoðanir sínar fyrir sig“.

Er það?

Ef svo er, hef ég þessi orð ekki fleiri.

Ábyrgðalítill Ábyrgðasjóður

Ríkið tók af mér áunnin réttindi. Einfaldlega  vegna þess ég fór að læra heimspeki í stað þess að hanga heima í atvinnuleit eftir að vinnustaðurinn minn fór í þrot skömmu eftir bankahrun.

Deila má um hve sanngjarnt það er en einhverjir tauta líklega: „Reglur eru reglur. Þú lagðir ekki þitt á vogarskálarnir til þess að lágmarka eigin fjárhagsskaða.“

Þeir sem hugsa svo eiga einnig að velta fyrir sér tilverurétti sjóðsins. En það er efni aðra grein, án þess að ég hafi myndað mér skoðun á málinu.

En áfram með smérið:

Viðskiptablaðið, sem var í eigu Existu, fór á hausinn í blálok október sl. og ég missti vinnuna.

Ég taldi að lítið um fjármuni væri að finna í þrotabúinu og huggað mig við það að Ábyrgðasjóður launa myndi greiða mér þriggja mánaða uppsagnafrest sem ég átti inni.

Sjóði með þetta ábyrga nafn hlýt ég að treysta, hugsaði ég með mér. Hann lofar á forsíðu heimasíðu sinnar að greiða vangoldin laun og orlof.

Einmitt það sem mig vantaði!

(Seinna komst ég að því að það var ekki svo einfalt.)

Ég vissi að það tæki um hálft ár að fá peningana greidda, sem var að mörgu leyti heppilegt;  peningarnir kæmu sér vel næsta skólavetur. En ég var með vinnu í sumar.

Ég hoppaði svo sem ekki beint í skólann eftir þrotið. Það var örlítill aðdragandi:

Eftir þrot blaðsins var kominn tími til að því að leita á ný mið og finna önnur verkefni.

Ég heyrði í nokkrum stjórum í leit að vinnu en andrúmsloftið í samfélaginu var djöfullegt svo skömmu eftir bankahrun.

Enginn vissi sitt rjúkandi ráð í hrunadansinum.

Í kjölfarið ákvað ég að fara í skóla, líkt og margir sem stóðu í sömu sporum.

Ég man ekki betur en að í fjölmiðlum hafi menntamálaráðherra mælt með skólagöngu fyrir okkur sem sátum auðum höndum.

Ég fór því í raun að ráðum ráðherra. (Er svo góður samfélagsþegn. Algjör draumur. Enda prestssonur.)

Tímasetningar voru mér nokkuð hliðhollar:  Ég þurfti ekki að bíða lengi frá gjaldþrotinu og þar til að ný önn í skólanum hæfist.

En nógu lengi, þannig að ég var við það að ærast á verkefnaleysinu.

Jæja. Tíminn gerði það sem hann gerir best: Hann leið áfram. Og í júlí sl. greiddi ríkið starfsmönnum blaðsins úr Ábyrgðasjóði launa.

Mér krossbrá við að sjá greiðsluna til mín – fyrir skatta.

Hún var einungis 24% af kröfunni sem skiptastjóri hafði samþykkt að væri réttmæt.

Og hver var ástæðan sem ríkið gaf?

Ég hafði ekki sýnt fram á virka atvinnuleit.

Gott og vel. Það er rétt.

En eins og ég sagði, ég sótti um í heimspeki skömmu eftir að blaðið fór í þrot og ekki leið á löngu að skólinn hófst.

Ágætt er líka að halda því til haga, að ég talaði við nokkra stjóra, en ég skal viðurkenna að þeir voru ekki margir, en viðbrögð þeirra urðu, auk fleiri þátta, til þess að ég fór í skólann.

Eftir að ég fór í skólann var ég vitaskuld ekki í atvinnuleit til þess eins að blekkja atvinnurekendur og ríkið svo það myndi greiða mér peninga sem ég átti inni hjá Ábyrgðasjóði launa.

Og ég fór í skólann til þess að vera í skólanum.

Vonbrigði mín með niðurstöðuna voru mikil.

Það hefði nú munað um fyrir námsmanninn að fá alla kröfuna greidda en ekki 24% – fyrir skatta.

Hvað um það. Ég fæ ekki betur séð, að það hafi verið sanngjarnt að greiða mér þessa skuld. Jafnvel þó að ég hafi farið í skóla í stað þess að hanga heima í atvinnuleit.

Ég áttaði mig ekki almennilega á því að ég væri að brjóta einhverskonar sáttmála milli mín og Ábyrgðasjóðs launa og þar með leysa hann undir ábyrgð.

Fór bara á skólabekk í kúrsa eins og t.d. siðfræði, enda hafði ég nægan tíma.

Spurning hvort fleiri hefðu átt að lesa siðfræði í vetur?

Ofangreint dæmi þýðir nefnilega einfaldlega að Ábyrgðasjóður launa kysi frekar að ég sæti heima aðgerðalaus.

Það eru undarleg skilaboð.

Hvernig dettur honum slíkt í hug?

En það er eins og einhver hugsaði máski við þennan lestur: Reglur er reglur.

Hvað er ég að efast um þær?

Heimakær ferðaávísun

„Vonandi geturðu nýtt þér þessi fríðindi!“ segir í bréfi frá Mastercard til mín ásamt fimm þúsund króna ferðaávísun.

Afsakið en ég sé ekki fram á að fljúga til útlanda á næstu árum.  Ég ætla að ríghalda í íslenska fátækt. En það er af ótta við hvað bíður mín handan hafsins; eins og til dæmis 900 króna kaffibollar, en ekki djúp þjóðerniskennd sem ræður „för“.

Það sem stressar mig enn frekar er að ávísunin er einungis gild í eitt ár.

Kaffið í útlöndum verður alveg jafn dýrt að ári. Maturinn líka.

Þessi kreppa virðist ætla að breyta öllu. Meira að segja vali mínu greiðslukorti.

Ég tími samt ekki að fleygja því og fá mér annað krítarkort. Mér finnst nefnilega ljúft að taka það upp og hugsa um allar góðu stundirnar sem við höfum átt saman.

Hluthafar enn á röngum stað

Ég sit stundum hluthafafundi fyrirtækja þar sem ég hef ekki atkvæðisrétt. En ég er ekki einn um það.

Ég sat hluthafafund Icelandair Group í gær. Aldraður fjárfestir óskaði eftir atkvæðaseðli áður en fundurinn fór á flug en hann fannst hvergi á hluthafalistanum.

Fjárfestirinn var að mörgu leyti myndrænt gamalmenni.

„Þú átt líklega í Stoðum, sem áður hét FL Group,“ sagði starfsmaður við gráhærðan manninn og bauð honum að fylgjast með fundinum.

Í salnum voru fáeinir sem voru komnir vel við aldur og ég komst ekki hjá því að velta fyrir mér hvort þeir væru á röngum hluthafafundi – að þeir ættu í fjárfestingafélaginu FL Group en ekki Icelandair. FL seldi flugfélagið 2006.

En vangaveltur geta svo sem verið bölvað bull.

Hættur að bíða eftir strætó

Ég stefni að því að hitta vin einkabílsins í næsta mánuði og ausa einkabílinn lofi. Hann er yndislegur.

Sí og æ er verið að hvetja mann til þess að nota almenningssamgöngur. Söluræðan fellst alla jafnan í hippapunktunum: Ódýrt og umhverfisvænt.

Ég lét slag standa, varð hippi – í jakkafötum með regnhlíf.

Eða varð ég einfaldlega fátækur? Með gamla regnhlíf sem ég neitaði að sleppa.

Hvað um það.

Eitt það besta við strætó er hann sparkar manni á fætur á morgnana: Ef maður missir af strætó, þarf að bíða í hálftíma eftir að hann komi aftur og sæki mann.

Og þá á eftir að bruna með mann á leiðarenda.

Hálftími, til eða frá, er mikið þegar maður þarf að tjónka við nákvæma stimpilklukku að morgni.

Leiðin til vinnu með strætó er ósköp notaleg.

En leiðin heim tekst einungis vel upp þegar ég er búinn í vinnunni á skikkanlegum tíma. Sem er merkilega sjaldan.

Fyrsta skiptið sem ég vildi fara heim eftir vinnu með strætisvagni í sumar beið ég heillengi en sallarólegur í næsta strætóskýli, þar til ég áttaði mig á að strætisvagninn hættir að ganga á stoppistöðina klukkan sjö að kveldi.

Byrjenda mistök, það er í góðu.

Ég rölti á næstu stoppistöð, hvar kom í ljós að vagninn kemur á klukkustundafresti eftir klukkan sjö á kvöldin og það var langt í næstu ferð.

Ég rölti því rólegur á næstu stoppistöð og það var enn langt í næsta vagn.

Þannig ég gekk bara heim; frá Hádegismóum til Vesturbæjarins. Það tók tvo tíma.

En að kjarna málsins:

Hver klukkustund skiptir miklu máli eftir klukkan átta á kvöldin, enda stytti þá óðfluga í háttatíma. Þess vegna gafst ég upp á að nota strætó dagsdaglega. Biðin var of löng.

Rýnt í orð Sigmundar Ernis

„Tónlistar … blaðamaður. Já, kannski er það akkúrat málið. Þetta fer ekki saman …“

Þetta hljómar fáránlega. Vitaskuld fer þetta saman.

Ég setti saman textann til þess að reyna skilja orð Sigmundar Ernis Rúnarssonar, þingmanns Samfylkingarinnar, í pistli á Pressunni:

„Viðskipta … blaðamaður. Já, kannski er það akkúrat málið. Þetta fer ekki saman …“

Það tókst ekki.

Vill hann ekki sérhæfingu í blaðamennsku eða vill hann bara ekki sjá regluleg skrif um viðskipti?

Þingmanninum þykir gaman að fjalla um fjölmiðla. Nýverið lagði hann til að ríkisstyrkja blaðamenn, líkt og listamenn, þannig að fáeinir gætu helgað sig m.a. skrifum um bankahrunið.

Bíðum við: Er ríkið ekki að styrkja fréttamenn? Jú, við erum með fréttastofu Sjónvarpsins og Kastljós, sem er fantagóður fréttaþáttur.

Er þetta vantrausts yfirlýsingu á RÚV?

Önnur spurning vaknar: Þarf að ríkisstyrkja blaðamenn til þess að fjalla sérstaklega um hrunið?

Það er ekki liðið ár frá hruninu og það eru strax komnar þrjár bækur um málið.

Og gleymum ekki allri fjölmiðlaumfjölluninni. Hún hefur verið mikil og oft á tíðum fjári góð.

Menntaskólar þröngsýnir við útskrift

Ég er merkilega mannlegur:

Mér finnst gott að fá hrós, geggjað að fá verðlaun (sigra!) og ljúft að fá viðurkenningar.

Viðurkenningar eru nefnilega áþreifanlegt hrós – eitthvað sem hægt er að grípa í, veifa stoltur fyrir framan aðra og jú, minningar.

Ég hugsa t.d. enn þann dag í dag hlýlega til þess þegar ég var valinn varnamaður ársins í körfuboltanum í mínum flokki hjá KR …  tíu ára gamall.

En færum nær því sem ég vildi sagt hafa:

Sumarið er komið. Rokkarinn aldni Alice Cooper syngur fyrir fjölda ungmenna sem eru að útskrifast og einhver gamalmenni: School’s out forever!

Yfirleitt í menntaskólaútskriftum eru veitt verðlaun og nokkrar viðurkenningar. En útskriftirnar eru oft á tíðum lausar við allan innblástur og andagift; þ.e. skólalífið sjálft.

Sá sem fékk hæstu einkunnina fær verðlaun. End of story. Allir heim.

Skólar eiga ekki að vera of íhaldssamir í verðlaunaafhendingum, heldur sýna skilning á hvað sé skynsamlegt að verðlauna.

Þarna er upplagt tækifæri til þess að rækta og upphefja hinar ýmsu hliðar mannlífsins.

Það virðist gleymast – sem er raunar stórundarlegt – að skólinn er samfélag. Og eftir mannlífinu sem þar munu stúdentar muna um ókomin ár.

Útskriftin – sjálf uppskeruhátíðin – ætti að endurspegla það.

Auðvitað á að verðlauna framúrskarandi námsárangur en það þarf einnig að huga að einhverskonar „samfélagsverðlaunum skólans“.

Jú, jú. Krakkarnir sem voru í stjórn nemendafélagsins fá viðurkenningu. En það er ekki það sem á ég við – það er sjálfkrafa viðurkenning, sem er einkennandi fyrir þessar verðlaunaafhendingar og andstæðan við mannlega þáttinn sem ég er að reyna varpa ljósi á vanti.

Það eftirsótta í lífinu fæst ekki sjálfkrafa. Þess vegna er það eftirsótt.

Kveikjan að þessum skrifum var að ég tók þátt í umræðum um málefnið og þar var t.d. bent á að það eru alltaf einhverjir sem hafa sérstaklega góð áhrif á stemninguna í skólanum.  Eða báru af í leiksýningu skólans. Eða hafa tekist á við erfiðleika á námsárunum með sóma og þrautseigju. Eða tekið miklum framförum í náminu. Eða skarað framúr í íþróttum. Eða … hvað eina sem er eftirtektarvert í skólalífinu. Það er ekkert eitt rétt svar.

Þetta fólk á skilið viðurkenningu í útskrift úr menntaskóla. Allavega í augum okkar sem erum merkilega mannleg.

Líf mitt er við Tjörnina

Það blæs oft um mann í lífinu. Sérstaklega þegar staðið er á brúnni sem er yfir Tjörnina í miðbænum á veturna. Þetta er opið svæði og getur því verið vindasamt.

Ég áttaði mig á því um daginn að sögusvið sögunnar um mig er að stórum hluta við Tjörnina. Þetta er þroskasaga manns sem sér ekki enn fyrir endann á.

Brúin má segja að sé kletturinn í lífi borgarbarnsins.

Þegar maður stendur á brúnni og snýr í átt að ráðhúsinu sést Dómkirkjan, hvar ég var skýrður.

Þegar litið er til vinstri, sést leikskólinn Tjarnarborg sem ég var í. Ég var líklega eina leikskólabarnið sem drakk kaffi og klessti bíl föður síns eftir dag í leikskólanum.

Beint á móti leikskólanum en hinum við tjörnina er menntaskólinn sem ég var í; Kvennaskólinn í Reykjavík.

Þá þótti, leyfist mér að segja, „sjálfsagt“ þegar jafnaldrar mínir drukku kaffi og klesstu bíla pabba sinna.

Ég kláraði þennan „pakka“  ungur.

Ef maður lokar augunum og beitir örlitlu ímyndunarafli má sjá fjölmiðilinn sem ég starfaði fyrir í þrjú ár en hann var til húsa í gamla Slippnum við Mýrargötu.

Ég byrjaði þar ungur, 22 ára gamall, og hafði dvölin – eins og svo margt annað við Tjörnina – mótandi áhrif á mig. Var skref í því að skapa „mig“.

Háskóli Íslands stendur fyrir aftan okkur þegar við stöndum á brúnni og förum yfir söguna mína. Það er undir þér komið hvort þú snýrð þér við og lítur þangað eður ei. En þangað leitaði ég skjóls þegar stoðir efnahagslífsins hrundu. Þar er notalegt að vera.

Í sumar þarf ég að sína kjark og sækja (bíllaus) sumarvinnu langt frá tjörninni. Alla leið í Hádegismóa  Ég get huggað mig við það, að það er vatn nálægt. Jú, og sumarvinnan verður frábær.

Kannski er nýr kapítuli, um vafinn vatni, að byrja í mínu lífi?

En já, höldum áfram með það sem máli skiptir:

Ég elska miðbæinn. Hann er fullur af sögu; sögunni um mig.

Jóhanna með túlk eins og önnur stórveldi

Við erum með allt uppi á borði, sagði Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra í umræðuþætti Sjónvarpsins í gærkvöldi.

Deiglan, hægri sinnað vefrit, fullyrti í byrjun mánaðar að Jóhanna  hafi ekki sótt leiðtogafund Atlantshafsbandalagsins (NATO) vegna vankunnáttu í ensku.

„Þetta er argasta lygi,“ sagði Hrannar B. Arnarson, aðstoðarmaður hennar, við DV. Hún komst ekki frá mikilvægum þingstörfum, svaraði hann.

Ekki man ég til þess að Jóhanna hafi sjálf svarað  gagnrýni Deiglunnar.

Hvort hún væri sleip í ensku eða ekki varð vinsælt umræðuefni og náði meira að segja út fyrir landsteinanna.

Svarið við spurningunni um tungumálakunnáttu forsætisráðherra gæti hafa birst í dag.

Maður verður engu að síður að geta í eyðurnar.

Hún hitti erlenda fjölmiðlamenn í dag og talaði íslensku en túlkar þýddu spurningar þeirra og svör Jóhönnu, sem telst nýmæli hér á landi.

Fram að þessu hafa íslenskir forsætisráðherrar ekki mælt á íslensku á fundum við erlendu pressuna, les ég á Eyjunni.

Eðlilegt væri ef íslenskir fjölmiðlar nýttu tækifærið og spyrðu hvers vegna forsætisráðherra brúkaði íslensku, tungumál sem einungis 300 þúsund manns kunna, á blaðamannafundinum alþjóðlega.

Stolt margra Íslendinga særðist í efnahagshruninu. Það má eiginlega segja að stoltið hafi grafist undir.

Ég er enn að leita að mínu. Hjálparsveitin aðstoðar við leitina. Vonandi finnst það, mér þótti vænt um það.

Má vera að þetta sé óvenjuleg leið Jóhönnu til þess að blása lífi í þjóðarstoltið?

Margir leiðtogar erlendra stórvelda eru nefnilega ófeimnir við að mæla  á þjóðtungu sinni þegar þeir hitta erlenda blaðamenn.

Æskilegt væri að vita hið rétt í málinu: Hvers vegna Jóhanna talaði íslensku við erlenda fréttamenn því að öllum líkindum var þetta ekki síðasti fundurinn sem hún heldur með þeim.

Vantar í Melabúðina

Langafi minn og nafni gekk mikið, samt átti hann bíl.

Ég geng mikið, enda á ég ekki bíl.

Spurning hvort ólíkir tímar verki svo skemmtilega sameinandi á okkur tvo.

Ég hef aldrei áður spurt mig þessarar spurningar:

Ætli hann sé gramur yfir því að ég var ekki skírður í höfuðið á honum?

Mín tilgáta: Alls ekki.

Vegna þess að fætur mínir eru aðalsamgöngutæki skrokksins föngulega sem ég dvel í, er leiksvæði mitt minna en margra annarra.

Ég myndi segja að þegar best lætur nær það frá Seltjarnarnesi til Perlunnar, sirkabát.

Oft grínast ég með það að ég fari helst ekkert lengra en Perlan. Og fólk hlær að mér. (Aldrei með mér.)

Af hverju er ég að segja ykkur frá því?

Á góðum stundum þykir mér ánægjulegt að drekka bjór eða vín.

Þar sem ég á ekki bíl, getur ferðin í Vínbúðina og heim tekið smá tíma. Kannski hálftíma, 40 mínútur.

Í ágætu veðri er það skemmtilegur göngutúr. En það er ekki alltaf gott veður og maður nennir ekki alltaf í hálftíma göngu, hvað þá meira.

Á slíkum dögum verður mér hugsað til þess, með söknuði, er ég bjó í Barselóna. Dásamleg borg.

Matvörubúðir, sem heimilt er að selja áfengi, voru allt í kringum íbúðina mína, því voru hæg heimatökin að setja vínflösku í kerruna ásamt spaghettinu. Auk þess var sjoppa beint á móti, sem opin var frameftir, sem gat komið sér vel.

Flestir eru fylgjandi því að við notum bíla í minna mæli og í ljósi bágrar fjárhagsstöðu neyðast margir til þess að vera fótgangandi.

Það væri því óskandi ef stjórnvöld myndu leyfa sölu áfengis í matvörubúðum. Það myndi spara mér sporin og veita mér hugmynd um frelsi í miðjum gjaldeyrishöftum. Í kringum heimili mitt eru nokkrir hentugir sölustaðir. Steinsnar frá eru Select, 10-11 og Melabúðin.

Ég studdi það heilshugar þegar Sigurður Kári Kristjánsson alþingismaður dró til baka áfengisfrumvarpi sitt þegar búsáhaldabyltingin reis upp.

Þegar bankakerfið hrundi var ekki rétti tíminn til þess að ræða hvort leyfa ætti áfengi í matvörubúðum.

Hinsvegar sé ég það núna, meira en hálfu ári eftir hrun, að fæstir vita enn í hvorn fótinn þeir eiga að stíga þegar rætt er um lausnir á efnahagsvanda þjóðarinnar.

Ætli ég sé ekki þar með talinn.

Þegar slík óvissa er uppi um næstu skref, er þá ekki öruggast að  taka sem allra fæst, beint í næstu búð og kaupa sér einn kaldan?

Ég gæti hugsað mér verri dag.

Illa unnin stórfrétt Stöðvar 2

Ég er vonsvikinn yfir því að fréttastofa Stöðvar 2 skuli flytja frétt sem á, eins og hún birtist áhorfendum, einungis heima í kaffistofuspjalli.

Fréttin, sem flutt var í gærkvöldi, var um að stjórnmálamenn, jafnvel ráðherrar, menn tengdir þeim auk yfirmanna lífeyrissjóðanna hefðu notið óeðlilegra kjara hjá viðskiptabönkunum sem fóru á hausinn í haust.

Þetta er upplegg í hörku frétt!

Ég lagði við hlustir.

Svo kom ekkert meira fram sem skipti máli.

Fréttamenn þurfa að svara nokkrum spurningum í fréttum.

Þeirra mikilvægust er:

Hver gerði hvað?

Svarið í frétt Stöðvar 2 var einfaldlega:

Stjórnmálamenn, jafnvel ráðherrar, menn tengdir þeim auk yfirmanna lífeyrissjóðanna hafi notið óeðlilega góðra kjara hjá viðskiptabönkunum sem fóru á hausinn í haust.

Allir þessir menn liggja s.s. undir grun – engum er hlíft!

Þetta er stór hópur.

Það er ekki hægt að birta svona þungar ásakanir og alvarlegar án þess að nefna menn á nafn og greina frá fréttnæmum staðreyndum viðskiptanna.

Séu þær upplýsingar ekki fyrir hendi þarf að grafast betur fyrir um máið.

Eins og fréttin birist áhorfendum, er hún einungis fín ábending fyrir fréttamann – en ekki sjálfstæð frétt.

Og ef fréttamaðurinn er ekki viss um það hvort ráðherra hafi fengið lúxus meðferð, ekki krydda frásögnina með því að bæta við: Jafnvel ráðherrar.

Höfum staðreyndirnar á hreinu.

Þetta er ósanngjarn fréttaflutningur gagnvart öllum þeim stjórnmálamönnum sem ekki nutu fyrirgreiðslu, öllum þeim sem tengdir eru stjórnmálamönnum og nutu ekki fyrirgreiðslu og öllum yfirmönnum lífeyrissjóðanna sem ekki nutu fyrirgreiðslu.

Og ósköp vel sloppið fyrir þann eða þá sem nutu fyrirgreiðslu!

Þessi umræðu um lán til valdhafa er nokkuð gömul. Í byrjun árs gerði Björn Ingi Hrafnsson, fyrrverandi stjórnmálamaður, grein fyrir sínum skuldsettu fjárfestingum.

Morgunblaðið og DV fjölluðu um hans viðskipti.

Nokkru síðar kallaði Björn Ingi eftir því að aðrir stjórnmálamenn færu að fordæmi hans.

Fréttastofa Stöðvar 2 er þó ekki alslæm. Hún hefur átt dúndur skúbb að undanförnu.

Síðast svipti hún hulunni af því að Bjarni Ármannsson, þá stjórnarformaður REI,  ræddi ekki formlega við Merril Lynch, sem lýst hafði áhuga á að fjárfesta fyrir allt að 25 milljarða króna í félaginu umdeilda. Aðrir stjórnarmenn REI segjast ekki hafa verið upplýstir um málið.

Auk þess skúbbaði hún að Sjálfsstæðisflokkurinn hlaut 55 milljónir króna frá FL Group og Landsbankanum, korteri fyrir lagabreytingu sem bannar flokkum að þyggja hærri framlög en 300 þúsund.

Ég er fylgjandi því að fréttamenn keyri áfram fréttir og birti upplýsingar frá heimildamönnum sem þeir trúa og treysta.

En ekki gleyma að anda djúpt áður en „bombur“ eru birtar. Það kemur nýr fréttatími daginn eftir.

Bar á alla betri kontóra

Aristóteles sagði að eyðslukló læknist auðveldlega með örbirgð og aldri.

Mér varð hugsað til þessara orða, þegar ég gerði litla kytru í kjallaranum heima að virðulegri skrifstofu.

Ég hóf nefnilega fyrir nokkru að læra heima frekar en í skólanum til þess að spara pening, því ég drekk ansi mikið kaffi. Ég er líklega svartur að innan. (Samt, erfitt að sjá það. Allt lok, lok og læs og allt í myrkri.)

Orð Aristótlesar um örbirgð eru sem betur fer miklar ýkjur en það er allt í lagi, á vel við. Og aldurinn? Jú! Ég er eldri en ég var.

Rýmið er eins og flestir ímyndar sér vinnustofu rithöfundar. Veggirnir eru þaktir gömlum bókum, það þykir mér notalegt.

Að því sögðu nefni ég að mér þykir gaman að skoða Writers’ room á vef Guardian.

Á kontórnum eru tvær bækur eftir Guðjón Arngrímsson, upplýsingafulltrúa og fyrrverandi blaðamann, en ég fór í mína síðustu ferð til útlanda með honum og fleiri góðum mönnum.

Ferðin er eftirminnileg fyrir margar sakir.

Við komum aftur til Íslands á föstudegi, nokkuð sáttir með okkur, og hlökkuðum til helgarinnar.

Þessi helgi, sem við vonuðum að yrði ánægjuleg, var afdrifarík: Íslenska ríkið eignaðist 75% hlut í Glitni. Þar með hrundu veikar stoðir efnahagslífsins, hver af annarri.

Bækurnar tvær eftir Guðjón bera viðeigandi nöfn: Nýja Ísland og Annað Ísland. Þær fjalla um vesturferðir Íslendinga til Kanada.

Vinnustofan hefur einnig að geyma tvær ljósmyndir af einni bestu konu sem ég hef kynnst, ömmu Áslaugu. Hún kenndi mér að drekka kaffi, þá var ég í leikskóla en hún um nírætt. (Hún þurfti aldrei að svæfa mig.)

Fyrir hana var það eins og að fara í leikhús að horfa á mig drekka kaffi.

Leikskólabarnið sötrað kaffið eins og fyrirmyndin; gömul en elskuleg kelling, og stundi þakklátt eftir hvern sopa: “Ahh.”

Ég hef verið að horfa á sjónvarpsþættina Mad Men og haft gaman af. Þeir fjalla um auglýsingamenn fyrir um hálfri öld eða svo og fanga, að minnsta kosti í augum þess sem ekki þekkir vel til, anda tímabilsins vel.

Amma Áslaug þekkti þessa tíma en ég man ekki til þess að hafa spurt hana um þá.

Yfirmennirnir á auglýsingastofunni eru flestir með bar á skrifstofum sínum.

Það líst mér vel á.

Mig vantar nauðsynlega bar á kontórinn! Útsýni væri líka vel þegið.

Metnaðarfullt íslenskt tónlistarmyndband

Langar að vekja athygli á flottu og metnaðarfullu íslensku tónlistarmyndbandi eftir nánast óþekktan tónlistarmann. Hann heitir Hjörvar en  kallaði sig áður Stranger. Lagið heitir See the sea.

Ég fékk plötuna hans Paint Peace að gjöf árið 2004 og hafði gaman að henni.

Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef aflað mér úr neðanjarðar tónlistarheiminum er Hjörvar klæddur í kafarabúning í myndbandinu.

Fögur fröken finnur farsíma

Vonleysi er ein vinsælasta tilfinningin um þessar mundir, mikil eftirspurn eftir henni.

Prestssonurinn stingur hinsvegar niður penna með það fyrir augum (í trássi við markaðslögmálin)  að dreifa fögnuði um hið góða og fallega – sem að sjálfssögðu holdgervist í kvenmannslíkamanum.

Hvar annarsstaðar?

Ekki veitir af slíkum skrifum eftir fregnir síðustu daga  af nýræðri konu sem var rænd um hábjartan dag, innbrotsþjófi sem stóð yfir óléttri konu og tölvuþjófnaði úr íbúð á meðan heimilisfólkið horfði á sjónvarpið.

Sem betur fer eru ekki allir jafn slæmir, góðvild og hugulsemi lifir enn ágætu lífi – einhversstaðar.

Sagan hefst á því að ég týndi farsímanum mínum. Ágætis gripur, hann getur tekið upp símtöl, sem gat komið sér vel í starfi mínu sem blaðamaður. (Er  í „námsleyfi“.)

Ég rakti slóð mína daginn sem síminn týndist en fann hann hvergi.

Eftir umfangsmikla leit taldi ég líklegt að þrjótur hefði gripið símann ófrjálsri hendi.

En á þriðja degi vonleysis birtist þessi góða og fallega en bláókunnuga kona, alklædd færandi hendi með farsímann minn, fyrir utan húsið mitt.

Ég réð ekki við mig af kæti. Varð svo um og ó að ég gleymdi að kynna mig og spyrja hana um nafn.

Það er sjálfssögð kurteisi sem flestir menn eru færir um.

Nema ég.

Fyrirgefðu mamma. (Mamma talar um það á hverjum degi að ég þurfi að finna mér kraftmikla spúsu.)

Því næst hvarf nafnlausa konan jafn skjótt úr lífi mínu og hún kom.

Held það sé háttur miskunnsama Samverjans.

Gáfur Kant ræktaðar heima

Heimskt er heimaalið barn. Þó eru til undantekningar sem við getum huggað okkur við á tímum sem flestir landsmenn eru tjóðraðir við Ísland.

Immanuel Kant ferðaðist aldrei. Engu að síður þykja verk hans marka vatnaskil í heimspeki og hann er alla jafna settur á bekk Platon, s.s. brilljant hugsuður.

Menn leita sér líklega huggunar með ólíku móti…

Undarleg forgangsröðun

Við flest elskum frumþarfir okkar.

Borða!

Fjölga mannkyninu!

Sofa!

Auk þess er húsaskjól meðal frumþarfa mannsins, en ég veit ekki hvort við upphrópum þá ást. ( „Hús!“)

Þegar frumþörfum hefur verið svalað, má huga að félagslega þættinum, sem er bráðnauðsynlegur, þ.m.t. stjórnmál og stjórnarskrá.

Þess vegna finnst mér ótrúlegt að stór hluti Íslendinga leggur ríka áherslu á stjórnarskrárbreytingu þessi misserin.

Á sama tíma og fyrirtæki fara í þrot, launaseðlar heimila hverfa og lán hækka. Sem þýðir einfaldlega að frumþörf margra er ógnað. Þörfinni fyrir mat og húsaskjól.

Þetta þykir mér undarleg forgangsröðun.

Í mínum huga er ekki hægt að gera bæði í einu svo vel sé; að skapa viðunnandi umhverfi fyrir heimilin og fyrirtækin ásamt breytingum á stjórnarskrá.

Verkefnin eru nefnilega feikistór, umfangsmikil og mikilvæg. Þau snerta hvert mannsbarn.

Skoðum heldur stjórnarskrána þegar flestir landsmenn geta lagst til hvílu á kvöldin, bærilega áhyggjufullir.

„Verður erfitt ef ekki ógerlegt“

Mig langar að slíta textabrot úr pistli sem Sigurður Már Jónsson aðstoðarritstjóri skrifaði í Viðskiptablaðið sl. fimmtudag og birta hér:

„Það sem vekur mesta ahygli er sterk vinstri sveifla meðal ungs fólks sem man ekki þá tíma þegar vinstri menn réðu hér.“

Stuttu síðar í pistlinum skrifar hann:

„Við sjáum það strax að flokkarnir vilja að þeirra fólk stýri bankaráðum nýju bankanna og ekki mun ástandið batna þegar stærstu fyrirtæki landsins fara að falla undir sérstakt eignarhaldsfélag ríkisins. Hvernig verður að starfa í skugga þeirra fyrirtækja á eftir að koma í ljós en reynslan fyrri haftatíma segir okkur að það verður erfitt ef ekki ógerlegt.“

Augljós lausn við rusli á skrifborðum

Ég var að dunda mér við að lesa vef sem fjallar um hefðbundinn dag hjá rithöfundum og öðrum listamönnum ásamt mikilmönnum, á borð við Churchill og Napoleon.

Maður ímyndar sér oft að á vinnustofum listamanna og hönnuða sé allt á rúi og stúi.

Mér þótti gaman að lesa að fatahönnuðurinn Karl Lagerfeld var pirraður yfir því að skrifborðið sitt væri alltaf á kafi í drasli.

Og hvernig leysti hann vandamálið?

Jú, hann keypti vitaskuld fjögur skrifborð til viðbótar!

Fjölnota bækur – myndir

Bækur geta glatt augað með ýmsu móti. (Hér eru þrír tenglar sem vísa á myndirnar.)

Flottur arinn!

Legó fyrir fullorðna?

Bölvaður klaufaskapur

Ég viðurkenni fúslega að ég hef afskaplega gaman af sjálfum mér. Sem er reyndar eins gott: Er með mér á hverjum degi. Og get raunar ekki án sjálfs míns verið. (Fáum tekst það.)

Ég get verið utan við mig, sem leiðir af sér ýmiskonar klaufaskap, sem kætir mig.

Skrifaði þess vegna á Twitter fyrir nokkrum dögum:

„Keyri sjaldan en fikta mikið í símanum. Brunaði og taldi skynsamlegt að líta á hraðamælinn: Reif upp símann. Hann vissi ekkert um málið.“

Í kjölfarið fékk ég skilaboð frá fyrrverandi samstarfsmanni um að ég hafi ekkert breyst.

Það þótti mér gaman að heyra.

Og óumbeðið rifjaðist upp fyrir mér tvö skoplega atvik í vinnunni.

Klaufaskapur númer eitt:

Ég var að rölta eftir löngum gangi á skrifstofunni, með tóman kaffibolla í vinstri hönd og tómt vatnsglas í hægri, á leiðinni í eldhúsið.

Mér var heilsað kumpánlega á þessari göngu og brást vitaskuld vel við og fleygði hægri hendinni af miklum krafti upp í loftið og ætlaði að veifa henni til og frá. En vatnglasið var ekki tómt og vatnið flaug upp í loftið … og fór síðan yfir mig allan.

Allir sem sáu þetta fóru að hlægja. Ég sá þetta ekki, en upplifði þetta á eigin skinni og skellihló líka. Nokkuð blautur en undarlega hamingjusamur.

Jæja, þá að klaufaskap númer tvö.

Ég var til tiltölulega nýbyrjaður í blaðamennsku, líklega 22 ára gamall eða kannski árinu eldri, og var að taka langt viðtalið við forstjóra sem rak spennandi fyrirtæki. En vandamálið var, að viðmælandinn talaði löturhægt.

Viðtalið varði í hátt í klukkustund. Ég átti því erfitt með að halda fullri einbeitingu og fór að leika mér að kaffibollanum sem hann rétti mér.

Möguleikarnir til þess að dunda sér með kaffibolla svo líti beri á eru ekki miklir.  Augljósast – fyrir utan að sötra kaffið (sem var næstum búið) – er að troða þumlinum í hankann á bollanum, svo ég gerði það.

Skemmtilegt.

Svo kom að því að draga puttann úr, en komst þá að því að hann var fastur!

Obbósí.

Nú voru góð ráð dýr.

Og ekkert nema vandræði framundan.

Það dugðu nefnilega engin vettlingatök til þess að losa puttann – ég varð að beita afli!

Þumallinn losnaði, en ég kipptist til og fleygði kaffinu sem eftir var í bollanum yfir mig.

Ég reyndi að láta á engu bera.

Viðmælandinn hélt áfram að tala.

En vitaskuld gekk það ekki til lengdar og ég þerraði mig með eldhúspappír.

Frábærir skattar

Skattar eru merkilegt fyrirbæri. Þeir eru ekki jafn einhlítir og margir halda. Þegar vel árar bera fyrirtæki kostnað vegna þeirra en þegar illa árar getur skatturinn á tíðum hlaupið undir bagga og lagt sitt af mörkum til þess að bæta afkomu fyrirtækisins.

Sjáið til. Eyrir Invest hagnaðist um 1,5 milljarða króna á síðasta ári.

Það er stórglæsilegur árangur á djöfullegum tímum.

En sé rýnt nánar í tölurnar, tapaði fjárfestingafélagið 240 milljónum króna á árinu, fyrir skatta.

Skemmtilega öfugsnúið.

Skattaliðurinn í bókhaldinu var s.s. í plús. Og það duglega.

Hverju sem því líður var ávöxtun eigin fjár 7,5% árið 2008. Stjórnendur Eyris geta verið stoltir af þeirri prósentutölu. (Ég held að fjárfestar sætti sig líklega við allt sem flokkast ekki undir  „mikið tap“ þessa dagana.)

Fljótt á litið sé ég tvo ljósa punkta í uppgjörinu. Sá mikilvægasti er framlenging á lánum og hinn er einfaldlega breytt bókhaldsaðferð – sem reynir m.a. að fyrirbyggja að eigið fé brenni upp vegna aðstæðna á hlutabréfamörkuðum.

Hefjum leikinn.

Niðurstaða uppgjörsins er  merkilega góð fyrir eignarhaldsfélag sem á svo mikið undir stórum stöðum í tveimur íslenskum fyrirtækjum, Marel og Össur, sem skráð eru á næstum hrunin hlutabréfamarkað.

Margir hefðu ætlað að tapið hefði átt að vera meira, einfaldlega vegna gengisþróunar hlutabréfanna.

Það á sér skýringu.

Í bókum Eyris eru eignirnar ekki færðar inn á markaðsverði  heldur er beitt svokallaðri hlutdeildaraðferð. En það þýðir að félagið færi í bækur sínar hlut af hagnaði Marels og Össurar – í samræmi við eignarhlut.

Sveiflu á hlutabréfamörkuðum hafa því ekki bein áhrif á fjárfestingafélagið Eyri. Það verður að teljast skynsamlegt á þessum tímum að nota þessa aðferð, þegar hlutabréfamarkaðir virka ekki og endurspegla því ekki endilega „raunverulegt“ verð eignanna.

Þess vegna er vert að hafa í huga, að ef stuðst væri við markaðsgengi félaganna myndi eiginfjárhlutfall Eyris reiknast um 30% í stað ríflega 40%, samkvæmt upplýsingum í afkomutilkynningu.

(Ég hef áður skrifað um eiginfjárhlutfall Eyris. Það hækkaði í 40% úr 31% á skömmum tíma, m.a. vegna þess að ríkisrekni Landsbankinn skipti á bréfum í hollensku iðnaðarsamsteypunni Stork við Eyri og fékk í staðinn ný bréf í Eyri. Bankinn á 27,5% hlut í Eyri eftir viðskiptin í vetur.)

Eyrir hóf að beita hlutdeildaraðferð 1. júlí 2008. Félagið notast ekki við hlutadeildaraðferð á 19% hlut sinn í Stork. Hluturinn í Stork gæti þynnst í 17% ef rekstarmarkmið Stork ná fram að ganga. Ekki koma ég auga á það í ársreikningum hver þau markmið eru.

Exista er þekktasta íslenska fyrirtækið sem brúkar hlutdeildaraðferð.

Fyrir nokkrum dögum benti ég á, hér á síðunni, að Eyrir þyrfti að standa í skilum á lánum að fjárhæð 13,4 milljörðum króna á þessu ári, að því er kom fram í hálfsársuppgjöri 2008.

Það er feikihá fjárhæð. Og ég í tala nú ekki um í lánsfjárkrísu.

Í þeim pistli sagði ég að máski hefði orðið breyting á þessum lið sem gæti orðinu félaginu erfiður, enda langt um liði og aðstæður gjörbreyttar á fjármálamörkuðum.

Ekki væri ólíklegt ef stjórnendurnir myndu reyna bregðast við aðkallandi anda.

Mér þótti undarlegt að fjölmiðlar vöktu ekki athygli á þessum erfiðleikum félagsins í ljósi fregna um mögulega yfirtöku á Össuri og aðkomu erlendra fjárfesta í hluthafahóp Marels.

Þessar vangaveltur mínar, eða áhyggjur af fjárhagsstöðu Eyris, voru þó að einhverju leyti ástæðulausar. Sem betur.

Í uppgjöri ársins 2008 mátti finna afskaplega jákvæðar fréttir. Þar stóð:

„Í lok síðasta árs og byrjun þessa var samið um framlengingu allra bankalána og er næsta afborgun bankalána félagsins í maí 2011.“

Þetta þykir mér gott að sjá. Eins og allir vita er bankakerfið frosið – bankar eru í raun enn þá að hrynja – og erfitt að átta sig á getu lánastofnanna til þess að semja skynsamlega við viðskiptavini sína á erfiðum tímum.

(Eða er erfitt að átta sig á því? Í vetur sagði forstjóri lánastofunnar einfaldlega við mig að fyrirtæki fái ekki lán.)

Reyndar sýnist mér að Eyrir þurfi að greiða 4,3 milljarða króna lán á árinu . Í því samhengi er ágætt að hafa í huga að laust fé og aðrar bankainnistæður námu 6,9 milljörðum króna við lok árs 2008.  Ætti því ekki að valda of miklum áhyggjum.

Eyrir, aðaleigandi Marels og næststærsti eigandi Össurar, heldur enn sjó. Og það með stórar stöður í einhverjum flottustu fyrirtækum landsins enn innanborðs. Það er töluvert afrek. Framundan eru þó erfiðir tímar á fjármálamörkuðum og mikil óvissa.

Steingrímur J. breytir tungumálinu

Orð eru skemmtileg. Þau segja svo margt.

En sumum stjórnmálamönnum finnst þau segja of mikið.

Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra sagði frá því í viðtalsþættinum Zetunni á Mbl.is að hann hafi lagt fram frumvarp á Alþingi síðastliðið haust um hátekjuskatt.

„Ég kalla þetta ekki hátekjuskatt heldur álag á hærri laun,“ sagði hann.

Það er vel skiljanlegt að hann kjósi að fella burtu orðið skattur en fá engu að síður tekjur af því – sem ekki má lengur nefna á nafn. Orðið er nefnilega neikvætt, jafnvel vúlgar.

Í hugum einhverja kjósenda fer t.d. skattpíning saman við orðið skatta og því ágætt að losna við það.

Álag aftur á móti: Það er svo mennskt. Þegar mikið er að gera, myndast álag og flestir sætta sig við það. Bíða bara rólegir eftir að það hægist um.

Ég verð reyndar að hryggja Steingrím með því að þegar hugsað er um orðið álag koma neikvæðu orðin áraun og áreynsla til hugar. En við skulum reyna að gleyma þeim orðum eins fljótt og auðið er.

Víkjum eylítið að málvitund minni: Réttara hefði verið að brúka orðið sekt í stað álags (sem aftur kemur í stað orðsins sem má ekki lengur nefna á nafn).

Það er nefnilega verið að refsa fólki fyrir að fara út fyrir rammann. Fólk á að halda sig innan þess ramma sem VG hefur sniðið okkur, annars verðum einfaldlega sektuð!

(Afsakið. Álag hlaust af vegna háttsemi þinnar. Bíddu rólegur þar til um hægist. Á meðan greiðirðu aukalega fyrir þau miklu vandræði sem þú skapaðir okkur – alla vega þar til þú lærir að haga þér eins og sannur þjóðfélags þegn.)

Þetta er ekki í fyrsta skipti sem Steingrímur fer fyrir breytingum á tungumálinu.

Þekktasta dæmið er þegar flokkurinn hans ákvað að halda ekki prófkjör:  „Nei, kæru kjósendur. Við höldum forval. Plís, kjósið mig.“

Forval er vitaskuld mun áferðafallegra orð. Þar er ekki að finna þessa miklu barráttu, þennan slag og ruddaskap, sem einkennir prófkjör.

Ég tel að þetta sé ástæðan fyrir því hve mörg skáld flykkjast í Vinstri Græna. Þarna eru gríðarleg tækifæri til þess að hafa áhrif á tungumálið.

Spurning um að skrá sig?

Ekki allir hagfræðingar hagsýnir

Margir eru orðnir langþreyttir á rifrildi hagfræðinga um hvernig bregðast eigi við kreppunni.  Þeir eru eins og aðrir; sammála um fátt.

Hvernig á fólk að vita hvað er rétt og rangt í sendingum þeirra á milli í fjölmiðlum?

Þessi höfuðverkur virðist vera ofarlega í huga fólks. Heyrði enda ágæta hugleiðingu áðan:

Viðskiptafræðingar þurfa ekki að vera góðir í viðskiptum.

Að sama skapi þurfa hagfræðingar ekki að vera hagsýnir!

Þess vegna megum við ekki hafa tröllatrú á hverjum þeim sem opnar munninn og titlar sig hagfræðing.

Við þessi orð vil ég bæta: Þegar viðskiptamenn tjá sig um viðskiptalífið, hef ég oft einhverja hugmynd um færni þeirra. Byggi það á því hvernig þeir byggðu upp sín fyrirtæki.

Aftur á móti getur verið mun erfiðara að átta sig á hversu færir hagfræðingarnir eru sem tjá sig í fjölmiðlum. Það er helst að maður veit í hvaða skóla þeir fóru. En það er eins og áður segir: Ekki nóg að hafa farið í skóla.

Í öllum hasarnum, sem máski sumir upplifa sem sirkus, skulum við hafa eitt hugfast: Ræðusnilld og hagfræði er tvennt ólíkt.

En það getur reynst þrautinni þyngri að koma auga á hvort er hvað.

Hugsa hraðar, takk

Tímasetningar geta verið bölvaðar viðureignar.

Fyrirfram hefði maður talið þær ákaflega auðveldar viðfangs. Hvaða vitiborni maður kann ekki á klukku og dagatal?

En svo er það því miður ekki.

Þetta þekkja stjórnmálamenn mæta vel. Sérstaklega þeir sem eiga sér þann draum að verða (eða verða ekki) formaður stjórnmálaflokks.

Lítum á þrjú dæmi – í tímaröð:

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, nýkjörinn formaður Framsóknar, blés nýju lífi í flokkinn og fylgið jókst mjög í skoðanakönnunum. En hann toppaði of snemma og nýja fylgið fjaraði fljótt undan honum.

Jóhanna Sigurðardóttir, nýr forsætisráðherra, varð að einhverskonar bjargvætti Íslands í kjölfar hrunsins. Samfylkingin þráði að hún biði sig fram til formanns. En svo leið og beið og ekkert gerðist. Að lokum sagði hún: “Jæja þá!” – í staðinn fyrir að taka hlutverkið strax að sér og styrkja þar með stöðu sína sem leiðtoga í samfélaginu. En biðin veikti ímynd hennar sem ósérhlífinn foringi, því þjóðfélagsumræðan var á þá leið, að það væri of mikið verk fyrir hana, að vera bæði formaður og forsætisráðherra.

En jæja. Illa tímasettar ákvarðanir ætla engan endi að taka.

Kristján Þór Júlíusson tilkynnt um framboð sitt til formanns Sjálfstæðisflokksins um helgina. Hann naut þeirrar gæfu að vera nefndur strax í fjölmiðlum sem hugsanlegur frambjóðandi þegar Geir H. Haarde tilkynnti um brotthvarf sitt í lok janúar. Ætla mætti að metnaðarfullt fólk sæi í þessu tækifæri fyrir sig en Bjarni Ben. var sá eini sem steig fram og óskaði eftir að leiða flokkinn. Þannig var umhorfs í um tveggja mánaða skeið. Svo viku fyrir landsfund Sjálfstæðisflokksins tilkynnir Kristján Þór um framboð! Hann er fyrir lifandis löngu búinn að missa þann meðbyr sem hann máski hafði til þess að ná árangri í framboðinu.

Hafa ber í huga að vandi Sigmundar með tímasetningar er frábrugðinn glímu Jóhönnu og Kristjáns Þórs.

Vandamál þeirra er eins og margir upplifa stjórnmálin í dag: Það þorir enginn að taka af skarið. Ekki nema viðkomandi sé fullviss um að enginn annar geri það. Slík bið getur verið löng, líkt og dæmin sanna.

Kulnað hjónaband

Ég er í kulnuðu hjónabandi.

Það var ekki alltaf svo.

Mér þótti gaman að vakna seint á morgnana og hjónabandast. Drekka kaffi, lesa saman og kynnast okkur og heiminum.

Spúsan lumaði allaf á einhverju nýju og spennandi.

En það er með þennan ástareld eins og aðra elda. Hann slokknar með tímanum, sé ekki hugað að honum.

Það er samt konunni að kenna! Hún segir mér svo fátt nýtt.

Jæja. Ég er sem betur fer ekki í kulnuðu hjónabandi, sem helgast m.a. af því að ég á ekki spúsu. Eiginkonan hér að ofan er vitaskuld líkingarmál fyrir dagblöð.

Það sem ég hef upp á dagblöð að klaga er að ég hef lesið  margar af helstu fréttum þeirra daginn áður.

Ég á nefnilega þrjár yndislegar hjákonur: Internet, útvarp og sjónvarp.

Þetta eru hjákonur því maður er svo oft að stelast til að kíkja yfir til þeirra.

Internetið er þeirra verst (og best!). Maður á svo oft að vera gera eitthvað annað í tölvunni, þegar stokkið er stutt inn á fréttavefi.

Það er spennandi að kíkja yfir. Fréttavefir hafa nánast alltaf eitthvað nýtt fram að færa.  En talsverðar líkur eru á að maður sé að „stelast“.

Stundin með dagblaði er mun notalegri. Oft fullkomnuð með kaffibolla. Líklega er það m.a. þess vegna sem útgefendur lögðu svo mikið kapp á helgarblöðin nokkru fyrir hrun bankanna.

Sennilega ætti ég ekki að kalla sjónvarpið framhjáhald. Sjónvarpsfréttir eru fjölskylduvæn fjölmiðlun. Margir horfa á þær í faðmi fjölskyldunnar og fræðast um heiminn.

Ég les netfréttir að jafnaði einn. (Yfirleitt er maður einn með hjákonunni – geri ég ráð fyrir.)

Ókostur við Internetið er að ég nenni ekki að lesa langan texta á tölvuskjá.  En eðli t.d. alvöru viðtala er að vera nokkuð langur texti.

Þess vegna þurfa veffréttamiðlar að nýta sér í ríkara mæli vefsjónvarp til þess að flytja fréttir og viðtöl, sé vilji til þess að þjóna lesendum enn betur. (Er það of kostnaðar samt?)

Aukin heldur má ekki gleyma grafískri framsetningu þegar matreiða á veffréttir, eins og dagblöðin hafa á síðustu árum lagt aukna áherslu á.

Gallinn við sjónvarpið er að það er of frekt: It’s my way or the highway. Sjónvarpsdagskráin hentar mér ekkert alltaf. Ég horfi t.d. æ oftar á sjónvarpsfréttir í tölvunni.

Ég er samt ekki að spá dómsdegi blaða (vonandi verður það ekki strax – ég elska enn þá pappír!), heldur að segja frá breyttu neyslumynstri. Höfum í huga að innreið sjónvarpsins var talin eyðileggja rekstrargrundvöll kvikmyndanna – og kvikmyndirnar áttu að gera út af við bókina. Sem betur fer lifir öll þessi flóra.

Jæja. Mitt fyrsta en ímyndaða hjónband mistókst herfilega. Vonandi segir mamma ekki: I told you so.

Endurfjármögnun framundan hjá Eyri

Uppfært kl. 21: Eyrir hafnaði tilboði í hlut sinn í Össur og segir í yfirlýsingu að fjárfestingafélagið hafi ekki haft frumkvæði að viðræðunum.

Textinn sem ég skrifaði skömmu áður en yfirlýsing Eyris birtist er eftirfarandi:

—

Fregnir af mögulegum kaupum bresks fjárfestingafélags á 36% hlut í Össuri vekur mann til umhugsunar um fjárhagslegan styrk seljenda, því erfitt er að ímynda sér að nú sé góður tími til að selja eignir.

Vinir mínir á fréttavefnum AMX segja að hugsanlegir seljendur séu Eyrir (næst stærsti eigandi Össurar), Össur Kristinsson stofnandi fyrirtækisins og helstu stjórnendur þess. Samkvæmt fréttinni ætlar aðaleigandi Össurar, danskt fjárfestingafélag, að vera áfram hluthafi.

Stjórn Össurar staðfesti viðræðurnar.

Skoðum stærsta seljandann nánar. Ég hef engar upplýsingar um aðra hluthafa undir  höndum.

Þegar hugsað er um þessa mögulegu eignasölu Eyris, er ágætt að hafa í huga að félagið þarf að standa í skilum á 13,4 milljarða króna láni á árinu, að því er fram kemur í hálfsársuppgjöri ársins 2008, en það eru nýjustu opinberu upplýsingarnar sem ég fann. (Vonandi horfði ég á rétta tölu.)

Kannski hefur fjárhæðin breyst frá þeim tíma enda nokkuð langt um liðið og margt breyst.

Það er ákaflega erfitt að endurfjármagna stór lán við núverandi aðstæður á fjármálamörkuðum.  En ég þekki ekkert til framvindu málsins.

Í lok október 2008 nam laust fé Eyris og aðrar bankainnistæður 8,6 milljörðum króna, að því er fram kom í tilkynningu frá félaginu.

Eiginfjárhlutfall félagsins var nokkuð gott við lok október síðastliðinn eða 40%. En frá þeim tíma hafa markaðir verið djöfullegir og má gera ráð fyrir að eitthvað hafi gengið á eigin fé félagsins frá þeim tíma.

Aukin heldur – sem er líklega mikilvægara – skiptir ágætt eignfjárhlutfall litlu máli við núverandi aðstæður.

Það sem skiptir máli eru þeir fjármunir sem þú getur farið með í bankann í dag til þess að greiða reikninga.

Að státa af góðu eiginfjárhlutfalli án þess að eiga peninga í kassanum gagnast lítið við núverandi aðstæður, því miður. Það sést ágætlega á falli íslensku viðskiptabankanna þriggja og Straums.

Ætli Eyrir vilji ekki selja hlut sinn í Össuri til þess að afla beinharðra peninga til þess að greiða fyrir lánin sem félagið þarf að standa skil á á árinu?

Það er virðingavert þegar stjórnendur bregðast við breyttum aðstæðum.  Æskilegt er að haga seglum eftir vindi – sérstaklega í sterkum mótvindi – og minnka umsvifin þegar svo viðrar, frekar en að stranda skútunni.

Ég hef áður skrifað um eiginfjárhlutfall Eyris. Það hækkaði í 40% úr 31% á skömmum tíma, vegna þess að ríkisrekni Landsbankinn skipti á bréfum í hollensku iðnaðarsamsteypunni Stork við Eyri og fékk í staðinn ný bréf í Eyri. Bankinn á 27,5% hlut í Eyri eftir viðskiptin í vetur.

Forsvarsmenn Eyris eru metnaðarfullir. Fyrir utan að eiga 20% í Össuri eru þeir stærstu hluthafar Marel (40%) og téðan hlut í  Stork. Marel og Össur eru meðal flottustu fyrirtækja landsins!

Þessi metnaður skilaði sér í að forstjóri Eyris, Árni Oddur Þórðarson, varð valinn viðskiptamaður síðastliðins árs af Viðskiptablaðinu. Heiður sem Björgólfur Thor hlaut árið áður.

Eyrir verður næst stærsti hluthafi Össurar veturinn 2005 og hefur frá þeim tíma aukið við hlut sinn úr 15% í 20%

Ég á Twitter

Ég var að stofna Twitter reikning. Það mætti segja að Twitter sé örblogg. Textinn má ekki vera lengri 140 stafir. Er í raun bara eins og „status updates“ á Facebook.

Á Twitter skrifar maður margt sem á eiginlega ekki heima á bloggi.

Þar skrifaði ég t.d.:

„Watchmen var frábær! En hef aldrei verið í bíósal sem malar jafn mikið. Prófaði að skipta um sæti. Það breytti litlu. Bölvaðir unglingar!“

Ég myndi líklega sjaldan blogga eitthvað í þá veru.

Þetta er samt líklega ekki gott dæmi.

Sjáið til: Ég las t.d. á Twitter að einn vinur minn væri að fara í ræktina, að annar sæti á kaffihúsi og að sá þriðji keypti sér notaðan bíl – og þótti gaman að vita hvað þeir voru að bralla.

It’s the simple things in life, svo ég reyni að sletta á útlensku eins og Egill Helgason. (En ekki með jafn miklum tilþrifum, vitaskuld.)

Blogghöfundar (fyrir utan marga á Moggablogginu) hafa meiri meiri metnað en svo að birta stuttan texta um hvar þeir borða í hádeginu, hvern þeir eru að fara hitta á eftir og fleira í þeim dúr – en vinir þeirra geta haft gaman að þessum upplýsingum. Og Twitter er tilvalið til þess.

Svo eru aðrir sem birta þar fyndnar hugleiðingar eða reyna að vekja athygli á hinu og þessu.

En kannski er nýliðinn ég að nefna léleg dæmi?

Annars glíma eigendur Twitter við sama verkefni og kolleikar þeirra á Facebook: Vefsvæðin eru ótrúlega vinsæl – hvernig búum við til peninga úr þeim? Facebook skapar litlar tekjur og Twitter engar.

Hlegið því við erum öll skyld

Ég stóð langyngstur í vinalegum hring ásamt fólki á sextugsaldri. Við vorum í fjölmennu og glaðværu samkvæmi.

Flestir í hringnum báru aldurinn vel, nema ég enda of ungur til þess. Ungt fólk getur ekki borið aldurinn vel. Þú berð aldrei það sem ekki er. Grípur bara í tómt!

Rætt var um, af innlifun og reynslu, hve dásamlegt þar er að búa í samfélagi þar sem allir eru frændur og frænkur.

Hópurinn benti hlægjandi hvern á annan og þuldi upp hvernig þau voru skyld.

Eftir nokkra stund sagði ég óöruggur: Þetta litla og nána samfélag hræðir mig á köflum.

Náin tengsl geta verið þjóðfélaginu fjötur um fót, sé ekki haldið rétt á spilunum. Við erum bara 300 þúsund. En það hefur einnig kosti!

Eldri kona horfði vinalega á mig.

„Þú átt eftir að læra að meta það,“ sagði hún og brosti blítt.

Ég hugsaði með mér, án þess að segja orð:

Ég kann alveg að meta það…

Hvers vegna er ég að skrifa þetta?

Jú, vegna fregna af tengslum lögmannstofunnar Logos við Baug. Á sama tíma, verður mér einnig hugsað til tengsla stóru endurskoðendafyrirtækjanna við viðskiptabankanna – fallna sem endurreista. Og alls hins, sem tekur því ekki að nefna.

Svarið við spurningunni tengist óneitanlega upphafi pistilsins. Lítið samfélagið verður líklega frekar fyrir barðinu á hagsmunaárekstrum.

Þeir sem ráða verða að vera meðvitaðir um tengingar manna og fyrirtækja. Það getur verið ansi erfitt viðureignar!

Svo vaknar spurningin, hvort ekki megi horfa fram hjá hinu og þessu, með hagsmuni heildarinnar að leiðarljósi?

Þá vaknar önnur spurning: Eru það hagsmunir heildarinnar að líta fram hjá einstaka málum – eru það ekki frekar hagsmunir fámenns hóps?

Það getur verið flókið að búa í litlu samfélagi. En dásamlegt á mannamótum.

Bölvað að skilja Ayn Rand

Ég íhugaði, að mig minnir 15 ára gamall, þessi orð Ayn Rand:

When I came here from Soviet Russia, I was interested in politics for only one reason – to reach the day when I would not have to be interested in politics.

Ég vissi vel að hún var frjálshyggjukona og hugsaði ungur: „Ætlaði hún að bíða eftir paradís frjálshyggjumannsins? Það verður aldrei.“

En reynslan er góður kennari. Nú skil ég (vonandi) hvað Ayn Rand meinti, áratug síðar.

Sjáið til. Ég hef aldrei haft brennandi áhuga á pólitík, þrátt fyrir að vera tengdur henni fjölskylduböndum. Fræðilegur áhugi á viðskiptalífinu hefur verið meðal minna helstu hugðarefna. Finnst það meira spennandi. (Foreldrum mínum til mikillar armæðu á tímabili.)

Ágætt er þó að hafa í huga, að þessi tvö svið samfélagsins eru nátengd og fyrir áhugamenn um þjóðlífið er mikilvægt að fylgjast með þeim báðum, og það geri ég.

En þá að kjarna málsins: Þegar ég var að vaxa úr grasi, var ég nokkuð öruggur um að geta stundað vinnu sem veitti mér ánægju og jafnvel stofnað lítið fyrirtæki, eins og margir af minni kynslóð gerðu sér vonir um. Aðstæður voru þannig. Gat því leyft mér að hafa ekki tröllvaxinn áhuga á stjórnmálum.

Svo er ekki lengur.

Það er ekki hægt að reka fyrirtæki í þessu árferði, sem hefur ansi víðtækar og alvarlegar afleyðingar í för með sér; þau eiga að veita okkur atvinnu og borga laun fyrir puðið, sem við dælum jafnóðum í þá fjölda reikninga, sem fylgir því að lifa.

Það er slæmt fyrir þjóðfélagið þegar þessi hringrás brotnar.

Nú „neyðist“ ég til þess að hafa mun meiri áhuga á pólitík en áður, líkt og Ayn Rand forðum – að minnsta kosti þar til aðstæður batna. Reyna með einhverju móti að leggja mitt af mörkum. Þó það sé ekki merkilegra framlag en að hafa skoðun! Fleirum en mér hlýtur að líða þannig.

Ég bíð spenntur eftir deginum sem ég þarf ekki að hafa áhuga á pólitík. Það er svo lýjandi. Hugga mig þó við það, að frú Rand náði háum aldri.

— —

(Ég hætti við fyrir fáeinum vikum að birta þennan pistil. Nennti ekki að  birta svartsýn skrif. En í ljósi fregna dagsins: Fall Straums, Milestone og yfirvofandi yfirtöku Kaupþings á Íslenskum aðalverktökum er það vel við hæfi.)

Fréttir finnast á Facebook

Líklega er það tímanna tákn að blaðamenn eru farnir að nýta samskiptavefinn Facebook til þess að þefa upp fréttir.

Þeir beina m.a. sjónum sínum að stuttum innslögum (e. status updates) þjóðþekkts fólks.

Mér þykir þetta áhugaverð þróun. En ætti líklega ekki að koma á óvart, því margir Íslendingar nota Facebook að staðaldri og þar kemur ýmislegt fram. Mismerkilegt vitaskuld.

Ég tók sérstaklega eftir fjórum nýlegum fréttum sem byggðar eru á Facebook-skrifum. En fram að því hafði ég ekki tekið eftir því að blaðamenn vísuðu í samskiptavefinn vinsæla sem heimild.

Dæmi:

Pétur segir sig úr Framsókn: Hrægammakapítalismi dauðans, 2. mars.

Færsla ráðherra á Facebook vekur athygli: „Kolbrún veltir fyrir sér þjóðfélagi án Höskulda“, 26. febrúar.

Hallgrímur Helga: Efnahagslegt hæli í Noregi, 26. febrúar.

Dagur B. Eggertsson býður sig fram til varaformanns Samfylkingarinnar, 1. mars.  Hann tilkynnti um framboðið á Facebook, sem er í mínum huga bitlaust PR trix.

Þetta eru fréttir sem vekja áhuga lesenda.

Jæja, það er kominn tími á að skrifa nokkur orð um mig:

Ég kýs að slá oftar á létta strengi  í stuttum innslögum á Facebook en á blogginu mínu.

Það er ágætis fyrirkomulag en hentar líklega ekki öllum.

Kosningabaráttan, svo dæmi sé tekið, er meðal annars háð af krafti á Facebook.

Líklega gera frambjóðendur sér grein fyrir því að blaðamenn gætu verið að fylgjast með þeim á samskiptavefnum og komi þeir auga á eitthvað kræsilegt, gæti birst um það frétt.

Já, hann er merkilegur þessi nútími.

Vinsælar fréttir virðast leynast á Facebook. Því borgar það sig fyrir blaðamenn að vera með augun opin – og aðra að gæta sín; segja ekkert sem þeir munu sjá eftir.

Rándýr Avensis

Toyota umboðið smælaði framan í heiminn og kynnti nýjan Avensis um helgina.

Bíllinn er nokkuð laglegur.

Ónýt króna gerir það að verkum innfluttar vörur eru fjári dýrar og vegna efnahagsástandsins íhuga fáir bílakaup.

Líklega er bíllinn kynntu með það fyrir augum að minna á  vörumerkið, frekar en að vonast eftir sölu. (Þó að selja nokkra nýja bíla myndi ekki skaða þá.)

Ég kíkti engu að síður á verðlistann, langaði að sjá hvað hefðbundinn fjölskyldubíll kostar í dag.

Mér féllust hendur og hörfaði frá Toyota-brosinu. Og mínu eigin, ef út í það er farið.

Maður þarf að að vera auðmaður til að ráða við að kaupa ósköp venjulegan fjölskyldubíl á þessum árans tímum!

Nýr station Toyota Avensis 1.8 með sjálfskiptingu – hljómar ekki sem mikið bruðl, nota bene með minnstu vélinni -  kostar 4,8 milljónir króna, takk fyrir. Það eru miklir peningar.

(Ég ætla að bæta því við hæfniskröfurnar að framtíðar-spúsan verði að eiga sinn eigin station-bíll! Þá get ég byrjað aftur að smæla. )

Femínistar stoltir af Sigmundi og frú?

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, vonarstjarna Framsóknarflokksins, hlýtur að vera í náðinni hjá femínistum.

Mörgum femínistum þykir það nefnilega sárt að karlmenn þéni meira og séu efnaðri en kvenmenn. Skiljanlega.

Þessu „valdahlutfalli“ er öfugt farið á heimili Sigmundar Davíðs og Önnu Sigurlaugu Pálsdóttur. Eiginkonan er auðug en ekki eiginmaðurinn, að því er fram kemur í umtöluðu viðtali Fréttablaðsins við hann síðastliðinn laugardag.

Mér þykir það fréttnæmt að Sigmundur Davíð og frú eru ekki með sameiginlegan fjárhag, lesi ég rétt á milli línanna. Viðurkenni þó fúslega að þessi skrif eigi nokkuð skylt með slúðri – en slúður getur verið skemmtilegt.

Sigmundur Davíð  segir t.d. í viðtalinu að eina fyrirtækið sem hann eigi hluti í sé félag um heimildarmyndagerð, en þar eru engin umsvif.

Ég get ekki ímyndað mér annað en að eiginkonan, sé hún auðug, eigi hluti í fyrirtæki!

Sigmundur Davíð á samkvæmt þessu ekki hluti í eignarhaldsfélögum ásamt föður sínum, Gunnlaugi M. Sigmundssyni athafnamanni, sem situr m.a. í stjórnum Icelandair (formaður) og N1.

Það er fróðlegt að vita.

Sigmundur Davíð gefur grunsemdum mínum um að fjárhagur hjónanna sé ekki sameiginlegur byr undir báða vængi með þessum orðum í viðtalinu:

„Ég er í ágætu skjóli svo lengi sem konan mín gefst ekki upp á mér, ég fæ þá að borða og menn þurfa ekki að hafa áhyggjur af því að það sé hægt að ná til mín með fyrirgreiðslu eða ég þurfi að setja mig í þá stöðu að ég skuldi mönnum greiða.“

Að því sögðu er vert að nefna að ég kann vel við Sigmund Davíð og hans framboð. Hann talar iðulega af viti um atvinnulífið.

Rétt er að rifja upp að Sigmundur Davíð sagði við Fréttablaðið í byrjun mánaðarins að það kæmi til greina að birta lista yfir eigur sínar og eignatengsl.

Anna Sigurlaug auðgaðist á því að fjölskyldufyrirtækið Toyota umboðið var selt á réttum tíma.

Ég veit svo sem ekki hvað fjölskyldu hans og eiginkonunnar þykir um þessa yfirlýsingu frambjóðandans, að uppljóstra hugsanlega öllum eignatengslum.

En höfum í huga að tengsl gefa mun skýrari mynd af hagsmunum heldur en eignir.

Sigmundur Davíð sagði nefnilega í nýja viðtalinu við Fréttablaðið, að eiginkona hans yrði að ráða því sjálf, hvort hún upplýsti um eignir sínar. (Sem er svo sem rétt.) En hversu langt nær þá nýleg yfirlýsing um að birta hugsanlega lista yfir eignir og eignatengsl – ef eiginkonan er undanskylin?

Fréttamaður RÚV fer út af sporinu

Frétt Aðalbjörns Sigurðssonar, fréttamann Sjónvarpsins, um árangurstengd laun lækna St. Jósefsspítala síðastliðinn föstudag getur ekki talist sanngjörn.

Hvernig var fréttin?

Framkvæmdastjóri spítalans sagði árangurstengingu launa brúkaða, með það fyrir augum, að spítalinn annist sem flesta sjúklinga vel.

Í kjölfarið fór fréttamaðurinn út af sporinu. Það tók ekki langan tíma.

Aðalbjörn sagði í fréttinni að afkastahvetjandi laun séu þekkt víða, til að mynda í Hraðfrystihúsi Gunnvarar!

Því næst var myndavélinni beint að færibandi sem ferjar fjölda fiskflaka hratt og skilvirkt milli staða.

Þarna áttu áhorfendur væntanlega að ímynda sér að spítalinn meðhöndli sjúklinga sína með sama hætti: Ómannlega og vélrænt.

Enginn vill upplifa sig sem fiskflak, síst af þegar öllu dvalið er á spítala og maður á um sárt að binda.

Ég fæ ekki séð, hvernig hlutlaus fréttamaður getur leyft sér að alhæfa með þessum hætti; að líkja spítala við fiskverkun. Öðru máli gegnir um viðmælendur fréttamannsins sem svo gera.

Að því sögðu er ég ekki að varpa fram neinni skoðun á þetta launakerfi, heldur er ég að lasta vinnubrögð fréttamannsins.

Jæja, en sagan er ekki öll. Það sem á eftir kemur þykir mér mun verra.

Aðalbjörn tók viðtal við fiskverkakonu, sem sagði að ef hún flýtir sér um of að verka fiskinn, verða bein og ormar eftir í honum.

Þetta sagði hún í frétt um spítala.

Áhorfendur hljóta þar að ímynda sér, að með umræddu launakerfi sé verið að bjóða þeirri hættu heim, að læknar skilji eftir „bein og orma“ í sjúklingnum sínum. (Einhverjir hljóta að hugsa: Læknarnir eru jú að drífa sig, svo þeir geti þénað meira!)

Fiskverkandinn sagði í lok fréttarinnar, líklega aðspurð af fréttamanninum enda er hún sérfræðingur RÚV í færibandavinnu sem spítalinn ku ástunda (skilji ég fréttina rétt!), að hún vildi ekki „verða undir þeim hníf“ – og vísar til þjónustu St. Jósefsspítala.

Með fullri virðingu: Hvað veit hún um hvaða spítalar eru góðir og hverjir ekki?

Eins ágæt og konan er, þá er hún ekki sérfræðingur í því hvernig megi reka spítala hagkvæmt, með sem bestum árangri fyrir sjúklinga og ríkið. Hún átti því ekki erindi í þessa tiltölulega stuttu frétt. Ekki frekar en ég.

Það hefði ekki verið tilefni til að skrifa pistil sem þennan, hefði verið rætt við alvöru sérfræðing í spítalarekstri, þó hann hefði haft svipaða sögu að segja og fiskverkandinn.

Fréttamenn eru undir miklu álagi, þeir eru krafðir um mikil afköst á skömmum tíma, þess vegna finnst mér stórundarlegt að fréttamaðurinn kjósi að eyða tíma sínum með þessum hætti, sem vel að merkja skemmdi fréttina.

Þetta var afskaplega gildishlaðin fréttamennska, hvort sem það var viljandi eða léleg tilraun til þess að skemmtilegri; „poppaðri“.

Í keppni við Eirík Jónsson

Eiríkur Jónsson fjölmiðlastjarna segir stoltur frá því, að hann eigi aðdáendaklúbb á Facebook.

Ég segi nú bara við Eirík: Ég líka!

Gamla kempan er reyndar töluvert vinsælli en ég.

Það er allt í lagi. Ég er enn ungur.

(Höfum eitt á hreinu: Ég kom ekki nálægt stofnun aðdáendasíðunnar minnar og get ekki haft áhrif á efnistök hennar.)

Þolinmæði, kæru vinir

Minningar eru vanmetin verðmæti, sem ég mætti ganga betur um. (Fallegt.)

Við fórum fimm vinir saman í frábært frí til New York vorið 2005.

Fríið var tekið upp á myndband en við heimkomu týndi ég spólunum, sem skapað mér ekki miklar vinsældir.

Svo liðu árin, eitt af öðru.

En ég fann spólurnar að lokum!

(Betra er seint en aldrei, vonar mamma iðulega þegar kemur að mér; late bloomer.)

Við vinirnir hittumst í gærkvöldi og horfðum á spólurnar. Djöfull var gaman að rifja upp ferðalagið.

Mér þykir leiðinlegt að hafa ekki týnt fleiri spólum. Óvæntir fjársjóðir eru því líklega ekki á næsta leyti. Eða hvað… ?

Reynsla af niðursveiflu er dýrmæt

Morgunblaðið segir frá því að íslenskir bankamenn voru ungir – sem er ekki fréttnæmt, fyrir þá sem eru með fulla sjón og heilbrigðan heila. Blaðið birtir tölfræði máli sínu til stuðnings sem er ágæt viðbót en birtist of seint.

Við lestur fréttarinnar rifjast upp fyrir mér viðtal sem ég tók fyrir Viðskiptablaðið við fasteignamógúlinn Nick Leslau, sem breskir fjölmiðlar segja að sé með ansi íburðarmikinn lífstíl; flamboyant, í lok árs 2007.

Hann og Sir Tom Hunter, sem var ríkasti maður Skotlands fyrir hrun fjármálamarkaða, eru vinir og þannig kynntist hann Jóni Ásgeiri, frægum Íslendingi, fyrir þremur árum eða svo.

Bretinn flutti erindi um fasteignamarkaðinn, að beiðni Jóns Ásgeirs, á hluthafafundi FL Group. En þá var nýbúið að renna fasteignafélaginu Landic Property undir FL Group, með það fyrir augum að treysta (S)toðir þess á blóðugum tímum.

Fyrirsögnin á viðtalinu var: Ungir starfsmenn fjármálalífsins þekkja ekki niðursveiflu.

Leslau taldi mikilvægt að stjórnendur fyrirtækja hefðu tekist á við niðursveiflu, þannig skapað sér dýrmæta reynslu, að því er fram kom í viðtalinu.

Ég heyrði að eldri bissnessmenn, sem höfðu verið „left in the dust“ af ungu útrásarvíkingunum, fannst þetta mikilvæg skilaboð.

Leslau sagði við mig:

„Eitt af því sem ég vona að ég hafi lært [á ferlinum] er að það má aldrei villast á bolamarkaði (e. Bull-Market) og snillingi.  Margir gerðu það: Héldu að þeir væru snillingar. En áttuðu sig ekki á að þetta var bolamarkaður. Þannig að þeir spenntu bogann, og spenntu bogann, og spenntu bogann, og svo búmm!  Markaðurinn er miskunnarlaus að þessu leyti en ansi skilvikur.“

Mér varð óneitanlega hugsað til Hannesar Smárasonar, sem þá var nýstiginn úr stóli forstjóra FL Group.

Viðtalið ber þess skýr merki, að tímarnir voru ekki orðnir efnahagslega óbærilegir, líkt og þeir eru nú.

Það er kvikyndislegt að rifja þessi orð upp en segir margt um tíðarandann:

„Kauptækifærin munu koma í ljós á fyrri hluta næsta árs [2008].  Kannski jafnvel fyrr – í dag. Þetta er ekki jafn slæmt, að mínu mati,  og fólk heldur að það sé.“

Viðtalið fór fram á Hilton hótelinu í Reykjavík, þegar hluthafafundi FL Group var nýlokið.

Veðrið var andstyggilegt, Leslau ætlaði að fljúga hið snarasta heim til London og við veltum því fyrir okkur hvort einkaþotan hans gæti tekið af stað í storminum.

Hverju sem því líður, þá er veðrið að minnsta kosti fallegt í dag, meira en ári síðar.

Helgi nemur, Katrín temur

Katrín Jakobsdóttir, nýr menntamálaráðherra, segir við Morgunblaðið að hún hafi alltaf lifað hversdagslegu lífi og þyki mikilvægt að halda því áfram.

Þar liggur munurinn á okkur tveim.

Ég lifi hversdaglegu lífi, þykir það afskaplega miður og finnst mikilvægt að hætta því hið snarasta!

Ég ætti kannski að hringja í Katrínu og spyrja hana ráða: Hvað myndir þú ekki gera í mínum sporum? Hún er nú gamall kennari eftir allt saman.